Wybór odpowiedniego materiału do pracy to wyzwanie, które spędza sen z powiek niejednemu inżynierowi. Stal narzędziowa jest fundamentem licznych procesów przemysłowych, a jej właściwości techniczne odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu jakości i wydajności produkcji. Decyzja o wyborze konkretnego gatunku stali zależy od wielu czynników, na przykład takich jak: twardość, odporność na zużycie, udarność czy łatwość obróbki.

Tradycyjne gatunki stali, takie jak NC6 i NC10, które przez lata były filarami polskiego przemysłu narzędziowego, stopniowo ustępują miejsca nowocześniejszym rozwiązaniom. Choć wciąż znajdują zastosowanie, ich dostępność staje się coraz bardziej ograniczona. Produkcja tych stali przeniosła się głównie na Daleki Wschód, co nie tylko komplikuje proces zaopatrzenia, ale także budzi wątpliwości co do powtarzalnej jakości dostarczanych materiałów. Z kolei nie można opierać się tylko na stalach o wysokiej zawartości węgla i chromu, jak 1.2379 (NC11LV) czy 1.2080 (NC11)- w wielu zastosowaniach będą za kruche.

W obliczu tych zmian warto zwrócić uwagę na udoskonalone alternatywy dostępne na rynku europejskim. Zachodni sąsiedzi od lat wykorzystują stale narzędziowe, takie jak 1.2550 i 1.2767, które łączą wysoką jakość, dostępność i niezawodność w różnorodnych zastosowaniach. Z racji rosnącej liczby zleceń realizowanych dla zagranicznych partnerów, coraz częściej w polskim przemyśle narzędziowym pojawia się potrzeba stosowania materiałów zgodnych z ich standardami. Dlatego rozpoczęcie stosowania gatunków stali takich jak 1.2550 czy 1.2767 staje się nie tylko praktyczne, ale i konieczne dla utrzymania konkurencyjności na rynku. W tym artykule przyjrzymy się bliżej tym dwóm gatunkom stali narzędziowej. Mam nadzieję, że przedstawione porównanie pomoże Państwu w podjęciu decyzji i wyborze najlepszego materiału do Państwa zastosowań.

Stal 1.2550 (60WCrV8), znana również jako NZ3 jest stalą narzędziową stopową z domieszką chromu i wanadu. Ze względu na doskonałą wytrzymałość, stabilność wymiarową i odporność na uderzenia jest preferowana do form i narzędzi, gdzie narzędzia muszą wytrzymać duże obciążenia mechaniczne i zmienne warunki pracy, w tym uderzenia. Po hartowaniu osiąga twardość 58HRC. Dzięki zawartości wanadu NZ3 jest odporna na pękanie i zginanie, co czyni ją odpowiednią do użycia na noże do cięcia papieru i drewna, matryce, wypychacze czy dłuta do młotów pneumatycznych. Łatwość obróbki stali 1.2550 jest umiarkowana i wymaga precyzyjnego chłodzenia w trakcie procesów technologicznych, aby zapobiec przegrzewaniu oraz utracie pożądanych właściwości materiału.

Z kolei stal 1.2767 (45NiCrMo4) to stal narzędziowa wysokostopowa zawierająca nikiel, chrom, molibden. Podobna do dawnego polskiego gatunku NPW, ale o wyższej zawartości niklu. Po hartowaniu osiąga twardość 56HRC, jest to nieco niższy wynik niż w przypadku 1.2550. W zamian 1.2767 oferuje lepszą udarność i plastyczność dzięki wysokiej zawartości niklu, co czyni ją odpowiednią do zastosowań wymagających wytrzymałości na dynamiczne obciążenia, co za tym idzie także poddane dużym naprężeniom. Wykorzystywana na elementy form wtryskowych, noży rozdrabniających oraz noży do cięcia złomu i kęsów.

Gatunek stali 1.2550 ma lepszą odporność na zużycie ze względu na wyższą twardość, za to stal 1.2767 oferuje większą odporność na pękanie i elastyczność, co czyni bardziej odpowiednim do zastosowań z dynamicznymi obciążeniami. Jeśli chodzi o właściwości obróbcze stal 1.2767 jest bardziej przyjazna dla narzędzi skrawających i może być łatwiej obrabiana maszynowo niż 1.2550.

Podsumowując, stale 1.2550 i 1.2767 to gatunki które mogą sprostać różnorodnym wymaganiom przemysłowym. Ich unikalne właściwości sprawiają, że wybór odpowiedniego materiału przestaje być ograniczeniem, a staje się świadomym narzędziem inżynierskim, pozwalającym optymalizować procesy produkcyjne. W świecie, gdzie dostępność tradycyjnych, polskich materiałów staje się wyzwaniem, a wymagania rosną, zwrócenie uwagi na sprawdzone rozwiązania stosowane przez naszych zachodnich sąsiadów może okazać się kluczem do sukcesu.

Niech to porównanie będzie zachętą do przełamania się i próbowania nowych gatunków stali w codziennej pracy oraz korzystania z możliwości, jakie oferuje rynek europejski. W końcu odpowiedni materiał to nie tylko podstawa solidnego produktu, ale także inwestycja w niezawodność i konkurencyjność na przyszłość. Oba te gatunki stali mamy dostępne na s kładzie w Inowrocławiu.

Julia Sopońska

OBERON Robert Dyrda
oberon@oberon.pl

www.oberon.pl